Cili është dallimi midis sistemit socialist dhe kapitalist?

Së pari, në shumë shtete njihen të dyja anët e sistmit ekonimik; socialist dhe kapitalist që kryesisht prezantohen nga dy parti kryesore. Në shqipëri kemi dy parti kryesore PD e cila pretendohet të prezantojë sistemin kapitalist (pasi kjo ishte nje nga arsyet e hedhjes poshtë të sistemin komunist për të kapitalizuar tregun) dhe PS e cila fare qartë duhet të jetë në krahë të sistemit social. Por cilat janë dallimet midis këtyre dy sistmeve dhe a këto parti kanë shpalosur këto sisteme kur secial ka qënë në pushtet, duke patur parasysh që të dyja këto janë demokrate në parim.

Kapitalizmi kundër Socializmit

Le të bëjmë një përbledhje të të dy sistemeve pa dashur te futemi në detaje. Një përmbledhje e të dyjave si më poshtë.

Kapitalizmi dhe socializmi janë dy sistemet kryesore ekonomike që përdoren për të kuptuar botën dhe mënyrën e funksionimit të ekonomive. Dallimet e tyre janë të shumta, por ndoshta ndryshimi thelbësor midis kapitalizmit dhe socializmit qëndron në fushën e ndërhyrjes së qeverisë në ekonomi. Modeli ekonomik kapitalist mbështetet në kushtet e tregut të lirë për të nxitur inovacionin dhe krijimin e pasurisë dhe rregulluar sjelljen e korporatave; ky liberalizim i forcave të tregut lejon lirinë e zgjedhjes, duke rezultuar ose në sukses ose dështim.

Ekonomia e bazuar në socialist përfshin elemente të planifikimit ekonomik të përqendruar, të përdorura për të siguruar konformitet dhe për të inkurajuar barazinë e mundësive dhe rezultatin ekonomik.

Tregua kryesore

Kapitalizmi është një ekonomi e drejtuar nga tregu. Shteti nuk ndërhyn në ekonomi, duke e lënë atë forcat e tregut për të formuar shoqërinë dhe jetën.

Socializmi karakterizohet nga pronësia shtetërore e bizneseve dhe shërbimeve. Planifikimi qendror përdoret për të bërë përpjekje për ta bërë shoqërinë më të drejtë.

Shumica e vendeve janë ekonomi të përziera, duke rënë në mes ekstremet e kapitalizmit dhe socializmit.

Kapitalizmi

Në një ekonomi kapitaliste, pronat dhe bizneset zotërohen dhe kontrollohen nga individët. Prodhimi dhe çmimet e mallrave dhe shërbimeve përcaktohen nga sa kërkesa janë dhe sa të vështira për t’u prodhuar. Teorikisht, kjo dinamikë i shtyn kompanitë të bëjnë produktet më të mira që munden sa më lirë që të munden, që do të thotë se konsumatorët mund të zgjedhin produktet më të mira dhe më të lira. Pronarët e bizneseve duhet të nxiten të gjejnë mënyra më efikase për të prodhuar mallra cilësore shpejt dhe lirë.

Ky theksim në efikasitet merr përparësi ndaj barazisë, gjë që nuk i intereson shumë sistemit kapitalist. Argumenti është se ‘NDRYSHE’ është forca shtytëse që inkurajon inovacionin, i cili më pas shtyn zhvillimin ekonomik. Në një ekonomi kapitaliste, shteti nuk punëson drejtpërdrejt fuqinë punëtore. Kjo mund të çojë në papunësi gjatë kohës së recesionit ekonomik.

Socializmi

Në një ekonomi socialiste, shteti zotëron dhe kontrollon mjetet kryesore të prodhimit. Në disa modele ekonomike socialiste, kooperativat punëtore kanë epërsi mbi prodhimin (pak a shume i ngjan një sistemi komunist, si ai Kinez). Modelet e tjera ekonomike socialiste lejojnë pronësinë individuale të ndërmarrjeve dhe pronave, megjithëse me taksa të larta dhe kontrolle të rrepta qeveritare.

Përkundrazi, shqetësimi kryesor i modelit socialist është një rishpërndarje e drejtë e pasurisë dhe burimeve nga të pasurit tek të varfërit, jashtë drejtësisë dhe për të siguruar “një fushë të barabartë loje” në mundësi dhe rezultat. Për ta arritur këtë, shteti ndërhyn në tregun e punës. Në fakt, në një ekonomi socialiste, shteti është punëdhënësi kryesor. Gjatë kohërave të vështirësive ekonomike, shteti socialist mund të urdhërojë marrjen në punë, kështu që ka punësim të plotë edhe nëse punëtorët nuk kryejnë detyra që janë veçanërisht të kërkuara nga tregu.

‘Shkolla’ tjetër kryesor e mendimit ekonomik të së majtës është komunizmi. Edhe komunizmi edhe socializmi kundërshtojnë kapitalizmin, por ka dallime të rëndësishme midis tyre.

Konsiderata të veçanta

Në realitet, shumica e vendeve dhe ekonomitë e tyre bien midis kapitalizmit dhe socializmit / komunizmit. Disa vende përfshijnë sistemin e kapitalizmit të sektorit privat dhe ndërmarrjen e sektorit publik të socializmit për të kapërcyer disavantazhet e të dy sistemeve. Këto vende drejtojnë ekonomi të përzier. Në këto ekonomi, qeveria ndërhyn për të parandaluar çdo individ ose kompani të ketë një qëndrim monopolist dhe përqendrim të padrejtë të fuqisë ekonomike. Burimet në këto sisteme mund të jenë në pronësi të shtetit dhe të individëve.

A mendoni se këto dy sisteme ekonomike dhe drejtuese kanë jetuar në Shqipëri pas viteve 90të? Jepni mendimet tuaja më poshtë ose në faqen tonë zyrtare në Facebook

Sistemi ynë i thjeshtë ju mundëson të flisni mëndjen tuaj. KRIJO NJË POSTIM!

Çfarë mendoni?

Shkruar nga monarku

Comments

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.

Loading…

0

Comments

0 comments

Histori e Greqisë është e fabrikuar!

Lulzim Basha shpërfill elektoratin e PDs duke u ulur me “armikun” e tij të betuar